خصوصیات بخش های مختلف کارخانه-خط تولید کنسانتره
1. بخش تحویل :
در ابتدای کارخانه قرار داشته و مسیولیت تحویل گرفتن کلیه مواد و قطعات ورودی به کارخانه را داراست.در بخش تحویل درب ورودی مواد اولیه( میوه)به کارخانه به صورت جداگانه از سایر قسمت ها در نظر گرفته شود به طوری که باعث انتقال الودگی نگردد.
2. سیلوی دریافت میوه:
در صورت نیاز باید مقاوم و قابل شست و شو و گند زدایی بوده و از محوطه فراوری جدا باشد.
3. سالن تولید:
زیر بنای سالن تولید بستگی به ظرفیت تولید کارخانه داردو باید در ان زیربنای سطح اشغال شده توسط ماشین الات بر حسب نوع ماشین الات و ابعاد ان حداکثر 25درصد فضای اصلی سالن تولید با احتصاب حداقل یک متر فضای خالی از حد اقل دو طرف دستگاه باشد.
4. محل ورود و خروج کارگران (پیش سالن):
این محل باید مجهز به حوضچه ضد عفونی کفش کارگران باشد و در قسمت ورودی سالن تولید در نظر گرفته شود.
5. انبار عصاره:
انبار این مواد در سرد خانه صورت میگیرد.
6. انبار مواد اولیه بسته بندی:
مواد اولیه بسته بندی مانند شیشه کارتن و برچسب و غیره در این مکان نگهداری می شوند. یک درب این قسمت باید جهت ورود مواد اولیه بسته بندی به انبار وه سمت محوطه و یک درب این قسمت به سمت سالن تولید و بسته بندی می باشد.
7. انبار شکر ومواد افزودنی:
این انبار باید به طور مجزا و متناسب با ظرفیت تولید کارخانه احداث شود و فاصله ان با سالن تولید حفظ گردد جهت تولید مواد افزودنی و شکر که میبایستی تفکیک شده باشد و در صورت نیاز به شرایط خاص باید دما ورطوبت نسبی ان کنترل گردد.(مناسب با ظرفیت تولید)یک درب این قسمت باید جهت ورود مواد افزودنی و شکر به انبار و به سمت محوطه و یک درب ان به سمت سالن تولید باشد .(حداقل متراژ پیشنهادی 20 متر مربع متناسب با ظرفیت تولید.)
8. سرد خانه:
واحدهای تولیدی ابمیوه به منظور حفظ کیفیت مواد اولیه و محصولات تولیدی خود باید باید از سرد خانه مناسب برای این منظور استفاده نمایند.(مناسب با ظرفیت تولید)
9. انبار قرنطینه:
در صنایع غذایی معمولا انجام ازمایشات لازم روی مواد اولیه و با محصول نهایی ممکن است چند روز به درازا بکشد طی این دوره میبایست محصول در قرنطینه بماند تا جواب ازمایشات روشن گردد . بسیاری از کارخانه جات این محصولات را درون انبار مواد اولیه و یا محصول قرار میدهند ولی به روش های مختلف اطمینان حاصل میکنند که هیچ گونه تداخل بین کالای قرنطینه و محصول نهایی به وجود نیاید ولی در شرایطی که خطر تداخل در کالا زیاد باشد می توان مبادرت به احداث انبار قرنطینه نمود .حجم این انبار بستگی به حجم روزانه تولید و نیز زمان نگهداری تا دریافت جواب ازمایشات دارد.
10. انبار محصول نهایی:
محلی است جهت نگهداری محصول نهایی قابل عرضه به بازارکه پس از طی دوره قرنطینه محصول کالا به این انبار منتقل شده و اماده فروش خواهد بود.سطح انبار بستگی به حجم تولید و حد اکثر زمان نگهداری کالا در انبار دارد که ان نیز بستگی به اختلاف زمان تولید و فروش و نیز تنوع محصولات و میزان ورود کالا در روز دارد . یک درب این قسمت باید جهت ورود محصول نهایی به سالن تولید و یک درب ان جهت بارکیری به سمت سکوی بارگیری باشد .(متناسب با ظرفیت تولید)
11.انبار عمومی:
محلی است جهت نگهداری وسایل متفرقه از قبیل وسایل اشپز خانه وسایل اداری وظروف خالی و لباس کار و دیگر ملزوماتکه ابعاد ان بستگی به گسترد گی کارخانه دارد و نیازی نیست که در نزدیکی سالن تولید باشد .(حداقل متراژ پیشنهادی 10 متر مربع متناسب با ظرفیت تولید )
12. انبار مواد شیمیایی:
کلیه ی مواد شیمیایی مورد استفاده نظیر اسید و سود باید در محلی جداگانه قرار داشته باشد یک درب این قسمت جهت ورود مواد شیمیایی به محوطه و یک درب این انبار به محل مخازن CIP باشد .(حداقل متراژ پیشنهادی 10 متر مربع متناسب با ظرفیت تولید)
13.انبار ضایعات:
محلی است جهت نگهدتری محصولات برگشتی از بازار وخط تولید. درب این قسمت نبایستی به سالن تولید باز شود (حد اقل متراژ پیشنهادی 10 متر مربع متناسب با ظرفیت تولید)
14. انبار قطعات و لوازم:
این انبار به عنوان توصیه جهت نگهداری قطعات و لوازم ماشین الات میباشد و اجرای ان در پیشرفت و بهبود مستمر کارخانه تاثیر خواهد داشت . جهت اسانی دستیابی به قطعات یدکی و لوازم ماشین الات بهتر است در نزدیکی سالن تولید احداث گردد .(حداقل متراژ پیشنهادی 12 متر مربع متناسب با ظرفیت تولید)
15. اتاق نمونه های ادواری:
در صنایع غذایی معمولا تا پایان زمان نگهداری محصول از هر بسته ی تولیدی نمونه ای به عنوان شاهد نگهداری می شود و باید در محل با توجه به شرایط مطلوب نگهداری محصول قرار داده شود.( حد اقل متراژ پیشنهادی 10 متر مربع متنایب با ظرفیت تولید)
16. بخش ارسال:
این بخش پی از انبار محصول قرار دارد و همان سکوی بار گیری محصول نهایی جهت بارگیری بهتر میباشد.
17. ازمایشگاه ها:
باید در محلی بنا شوند که به راحتی قابل دسترس و در نزدیکترین فاصله به سالن تولید بوده و دارای بخش های مجزای شیمیایی و میکرو بیولوژی بوده و ازمایشگاه میکروبیولوژی دارای فضای مجزا متشکل از سه بخش استریلیزاسیون و انکوباسیون و کشت مشت میکروبی باشد(حد اقل متراژ پیشنهادی 20 متر مربع متناسب با ظرفیت تولید)
18. رختکن کارگران:
در هر کارخانه باید اتاق با وسعت کافی جهت رختکن وجود داشته باشد و در مجاورت سرویس های بهداشتی باشد . و در کارخانه هایی که خانمها کار میکنند باید رختکن جداگانه ای برای انان در نظر گرفته شود .
19. اتاق استراحت کارکران:
در هر کارخانه باید اتاقی با وسعت کافی جهت استراحت کارگران زن و مرد به صورت جداگانه وجود داشته باشد.
20. سر ویس های بهداشتی:
باید برای کارگران زن و مرد دستشویی و توالت مجزا به تعداد مورد نیاز وجود داشته باشد . توالتها باید در محلی باشند که الودگی در محیط به حاد اقل برسد . نباید درب توالت با سمت سالن تولید و انبارها باز شود .
21. حمام ها:
باید برای کارگران حمام مجزا به تعداد مورد نیاز وجود داشته باشد.
22.اشپز خانه:
چنانچه طبخ در کارخانه انجام میگیرد کارخانه باید نسبت به تهیه اشپزخانه با متراژ مناسب متناسب با تعداد کارگران اقدام نماید .
23. سالن غذا خوری:
هر کارخانه باید دارای غذا خوری با وسعت کافی و تعداد لازم میزو صندلی برای عده ای که هر وعده غذا صرف میکنند باشد .
24. نماز خانه:
باید متناسب با تعداد افراد پرسنل باشد.
25. تاسیسات بخار:
محل استقرار دیگ بخار و تاسیسات مربوطه باید در خارج از سالن تولید و با فاصله مناسب از سالن های تولید انبارها و امکانات کارگری و اداری بوده و برابر مقررات سازمان های زیربط مسایل ایمنی ان رعایت و تاییده های لازم اخذ گردیده باشد.
26. محل قرار گیری تصفیه فاضلاب :
باید محلی جهت تصفیه خروجی کارخانه بر اساس مواد 10و11 قانون به سازی محیط زیست در نظر گرفته شود به نحوی که از الوده نمودن محیط توسط کارخانه جلوگیری نماید.
27. قسمت های اداری:
زیر بنا و قسمت های مختلف ان بستگی به گستردگی کارخانه دارد.
28. اتاق نگهبان:
جانمایی زیر بنا و قسمت های مختلف ان بستگی به گستردگی کارخانه دارد.
29.فضا جهت توسعه اینده.:
به عنوان توصیه وپیشرفت و بهبود مستمر کارخانه طبق طرح های پذیرفته شده باشد.
۲-آشنايي با وا حد کنسانتره :
در اين واحد ، از ميوه هايي مانند سيب ، آلبالو وانگور براي تهيه کنسانتره استفاده مي کنند .نحوه بارگيري انگور وسيب با هم متفاوت مي باشد .تفاوت ميان مراحل اوليه سيب وانگور در دستگاه خوشه پر مي باشد . دستگاه خوشه پر جهت جدا کردن حبه هاي انگور از خوشه آن بکار مي رود ، به اين ترتيب که اين دستگاه داراي شفتي مي باشد که تيغه هاي رو به بالا به آن ،در دور تا دور شفت متصل شده اند ، با چرخش شفت حول محور ش ودر اثر برخورد انگور با تيغه ها ، حبه هاي آن جدا شده وخوشه هايش به سمت بالاي دستگاه منتقل مي شود .سپس آب انگور از طريق پمپي که در پايين دستگاه قرار دارد به مخازن منتقل مي شود .مراحل بعدي مشابه تهيه کنسانتره سيب مي باشد .
سيب ها پس از بارگيري ،درون چاله هايي ريخته مي شوند که در پايين اين چاله ها دريچه هايي تعبيه شده که سيب ها از طريق اين دريچه ها بر روي نوار نقاله اي ريخته مي شوند ، از طريق اين نوار به بدرون گودالي پر از آب ،سرازير مي شوند تا اجسام اضافي همراه ميوه چون برگ ويا سنگ از آن جدا شوند. سپس درون گودال ديگري ريخته مي شوند که در بالاي اين گودال تواري به صورت عمودي قرار دارد که سيب ها را از طريق سبد هايي به سمت نوار نقاله اي که در بالا قرار دارد منتقل مي کند ، به منظور شستشوي مجدد ، بر روي اين سبد ها از بالا ، آب ريخته مي شود .اين آب که در درون گودال مي ماند همراه موا د اضافي ( برگ ، سنگ ، .... )از طريق کانالي به سمت بيرون هدايت مي شود ( از طريق پمپ لجن کش ) در بيرون سالن از عبور از صافي ، از طريق پمپي دوباره برگشت داده مي شود تا براي شستشوي سيب ها بکار رود .
سيب ها پس ا زشستشو وقتي به نوار نقاله سورتينگ رسيدند ، پس از جدا شدن ميوه هاي سالم وخراب وارد دستگا ههاي خردکن مي شوند که داراي تيغه هايي مي باشند وميوه ها را خرد مي کنند ، بعد از اين مرحله وارد مخازن ذخيره براي پرس مي شوند .تعداد اين مخازن ،3 عدد مي باشد که از طريق پمپ مواد درون آن ها به پرس منتقل مي شود .در دستگاه پرس ،المنت هايي وجود دارند که اطراف آن ها توري ودرون آن ها شيار دار مي باشد .براي بار گيري ،دستگاه پرس از هم باز مي شود وقتي مواد درون آن ها ريخته شدند ،صفحه ها به هم نزديک مي شوند ومواد درون آنها به هم فشرده مي شوند .وقتي مواد از درون المنت ها عبور مي کنند ، آ ب ميوه ها از طريق شيارها به سمت جلو هدايت مي شود وتفاله ها در سمت پايين باقي مي مانند .سپس به درون مخازني ريخته مي شوند که درون آنها حلزوني وجود دارد ، اين شفت هاي حلزوني ،مواد را به سمت جلو هدايت مي کنند وتفاله ها به بيرون سالن منتقل مي شوند واز آن جا به مزرعه داران و....واگذار مي شوند .آب ميوه پس از خروج از دستگاه پرس به دستگاه ويبراتور منتقل مي شود ،در اين دستگاه از طريق لرزش ،مقداري از ناخالصي از آب ميوه جدا مي شوند وآب ميوه به مخازن شفاف سازي منتقل مي شوند .در اين مخازن ،از طريق اضافه کردن موادي به آ ن ناخالصي ها ته نشين مي شود وآب ميوه تا حدي شفاف مي شود .پس از شفاف شدن آب ميوه ، آب ميوه وارد دستگاه بالانس مي شود واز آن جا به برج ها منتقل مي گردد .در درون برج ها به ترتيب ، بريکس کنسانتره بالا مي رود ودر نهايت ، اسانس آن گرفته مي شود وسپس وارد دستگاه سرد کن مي گردد .پس از سرد کن ،به مخزن بلنت منتقل مي شود ودر صورت داشتن بريکس مورد نظربه دستگاه پاستوريزاتور منتقل مي گردد ودر غير اين صورت به بريکس مورد نظر مي رسانند وسپس به پاستوريزاتور منتقل ميکنند .آبي که به کنسانتره درمخزن بلنت اضافه مي شود ،آب کندانسي است که از دستگاه پاستوريزاتور بدست آمده است .کنسانتره پس از حرارت ديدن در دستگاه پاستوريزاتور وسرد شدن در آن به مخزن بالانس واز آنجا از طريق پمپ وارد مخزن ذخيره براي پرکن مي شود . سپس از طريق پرکن به درون بشکه ها ريخته مي شود .
خط کنسانتره :
ميوه به وسيله خط سورتينگ به پرسها منتقل مي شود بعد از شستشو وآشغال زدايي در پرسها دماي لازم داده مي شود وبه فاينينگ ها قرستاده مي شود يعني مخازن در دماي 50-55 درجه بعد به فيلتر خلاء ها وفيلتر گرين فرستاده مي شود براي رفع کدورت آب ميوه وپايي آوردن NTU ( کدورت ) بعد از آن به مخازن F1 و f 2 فرستاده مي شود وبعد به کنسانتراتور فرستاده مي شود يعني مرحله نهايي تاکنسانتره حاصل مي آيد که بريکس های استاندارد هر کنسانتره مي باشد . حداکثر NTU بايد 10 باشد .
تذکر : عامل اصلي تغيير رنگ دما است .
کنسانتره توليد شده در مرحله خروجي از دستگاه دما 70 درجه دارد اين دما اگر کمتر باشد موجب تخمير آبميوه مي شود .( تخمير مثل ايجاد حالت ترشيدگي و.....) در کنسانتره بحث رنگ خيلي مهم مي باشد .
رنگ بالاي: 50
شفافيت : 92
کدورت : کمتر از 10
آشنايي با واحد پاکت زني :
روکش پاکت ها ، از سه لايه پلي اتيلن ،آلومينيوم وروکش ساده يا گلدار تشکيل شده اند .سه نوع فويل وجود دارد :
1) رول فويل هاي گلدار : جهت پوشش بيروني
2) رول فويل هاي ساده : جهت پوشش دروني
3) رول فويل هاي ته بندي : به منظور بستن ته پاکت ها
رول فويل ها در دستگاه بر روي محورهايي قرار دارند. رول فويل هاي گلدار در بالا و رول فويل ساده در پايين ، رول فويل هاي ته بندي بعد از رول فويل هاي گلدار وساده قرار دارند که پس از عبور از راهنما ، به صورت دو لايه در آمده ودر مسير قرار مي گيرند .بعد از اين مرحله ، مرحله سوراخ کني است که سوراخ هايي ايجاد مي کنند که در هنگام پرس ،هواي موجود در بين لايه ها خارج شود .مرحله بعدي ،پرس عرضي است ،قبل از ورود به پرس عرضي ،نوار تفلوني که معروف به کراوات است ، مابين دو لايه قرار مي گيرد ، تا در اثر حرارت ، به هم نچسبد ونسوزند.
از طريق پرس گرم ، پاکت ها از ناحيه عرضي وته بندي پرس مي شوند وبه هم مي چسبند .بعد از پرس گرم ،پرس سرد وجود دارد که در آن از آبي که از طريق برج خنک کن سرد مي شود استفاده مي شود. بعد از اين نوبت به کناره زني (برش زدن گوشه ها ) مي رسد که به منظور از بين بردن تيزي هاي پاکت به کار مي رود تا مانع به وجود آمدن ضايعات شود .بعد از اين مرحله ،برش عرضي وپس از آن برش طولي است بعد از برش زدن گوشه ها وقبل از برش عرضي ،چشمي الکترونيکي وجود دارد که نسبت به خال سياه روي پاکت ها حساس بوده وبه ميکرو سوييج ها فرمان مي دهد وتوسط ترانسپورت ،عمل رفت وبرگشت را انجام مي دهد .در نهايت ، دستگاه پاکت ها را 25 تايي کرده وتوسط تيغه هايي به سمت جلو هدايت مي کند .
دماي پرس ها 250 تا 150 است ،بيشتر کارها ي دستگاه توسط جک هاي بادي انجام مي شود ،زمان عملکرد اين جک ها توسط بادامک هايي تنظيم شده که رله ،عمل قطع ووصل کردن وزمان آن ها را تعيين مي کند .
دستگاه تست پاکت :
دستگاهي نيز براي تست پاکت ها وجود دارد ، در اين دستگاه ابتدا پاکت ها با فشار 6/ 0 Bar از هوا پر مي شوند که در صورت داشتن سوراخ يا پارگي ، اين عمل به درستي انجام نمي شود .همچنين به منظور کنترل دقيق ، از آب نمک وجريان الکتريسيته استفاده مي کنند ، بدين صورت که پاکت ها را از آب نمک پر مي کنند و جريان الکتريکي را بر قرار مي کنند ودر صورت وجود سوراخ اين جريان برقرار مي شود ولامپ هشدار روشن مي گردد .
تشریح مراحل سیستم فاضلاب صنعتی
1. اشغال گیری : فاضلاب با B.O.D (سنجش اکسیژن محلول در اب )ورودی بالای 700 میلی گرم در لیتر با عبور از روی صافی های فلزی مواد جامد درشت خود را باقی میگذارد.
2. استخر متعادل سازی : در این مرحله فاضلاب توسط دهنده های هوای فشرده متلاطم شده و بدین وسیله نوسانات Ph(سنجش اسیدی یا بازی اب)فاضلاب کنترل می شود حجم استخر متعادل سازی بالغ بر50 متر مکعب می باشد و مجهز به با سیستم کنترل سطهی مایع می باشد.
3. استخر هوادهی :فاضلاب با دبی 5 متر مکعب در ساعت وارد استخر هوادهی با ظرفیت 350 متر مکعب میشود و در این استخر با کنترل ارتفاعروتور میزان اکسیژن داده شده به ان تنظیم میشود.باکتری های پرورش یافته شده در این استخر با مصرف مواد غذایی تکثیر پیدا می کنند.خاصیت این باکتری ها ان است که بعد از مصرف فاضلاب و مواد غذایی افزوده شده به صورت لخته در امده و تهنشین می شوند
4. قیف بتنی :فاضلاب هوادهی شده با دبی 5 متر مکعب در ساعت وارد این قیف شده و با گذشت زمان لجن تهنشین شده و اب زلال در بالا باقی می ماند.سیتم قیف بدین صورت میباشد که اندازه فاضلاب وارده اب زلال ان خارج میگردد پساب خروجی تصفیه شده دارای B.O.Dزیر 50 میلی گرم در لیتر خواهد بود که در صورت نیاز کلرینه میشود.
5. لجن ته نشین شده دز قیف بتنی توسط پمپ های لجن کش وارد مخزن تغلیظ لجن شده و در این مخزن با زمان دادنبیشتر و همچنین هوادهی مقدار اب همراه لجن کاهش پیدا کرده و اب خروجی از مخزن وارد استخر هوادهی میشود و لجن تغلبظ شده در نهایت وارد حوضچه سرپوشیده شده هضم لجن میگردد.
6. استخر هضم لجن : در این استخر لجن بدون تماس با اکسیژن خواهد بود و در نتیجه باکتری های غیر هوازی شروع به رشد کرده و باعث تجزیه مواد موجود در لجن میگردد حاصل این تجزیه اب وگازو لجن خواهد بود. اب حاصله وارد استخر هوادهی شده و گاز استخراج شده حاصل از تجزیه سوزانده میشود و لجن باقی مانده توسط کامیون از محل کارخانه خارج میگردد. لازم به توضیح میباشد که لجن خروجی از کارخانه به دلیل خاصیتی که دارد کود کشاورزی مناسبی میباشد که در مزارع کشاورزی مصرف خواهد شد.
کلیه مراحل مختلف تصفیه فاضلاب صنعتی زیر نظر ازمایشگاه خواهد بود و میزان Ph میزان اکسیژن مورد نیاز فاضلاب مقدار کلر مورد نیاز وسایر مواد مصرفی جهت پرورش بهتر باکتری ها کنترل می شود.