کترینگ

از عرقیات معطر بیشتر بدانیم

مقدمه

نظام صنعت نوشابه سازي در ایران بر اساس نفوذ شرکتهاي تولید عصاره و کارتلهاي بزرگ و پر توان نوشابه سازي شکل گیري شده است . این محصول که یکی از نشانه هاي نفوذ غرب در کلیه شئون اجتماعی و اقتصادي ما بوده است متاسفانه توانسته است با کوشش نمایندگان داخلی این کمپانی ها جایگزین نوشا به هاي مقوي محلی شده تا جائی که در پاره اي از خانواده ها جزء لاینکف غذاي روزانه و جیره غذایی افراد قرار گرفته است .

واقعیت آن است که تولیدات این صنعت نه تنها مفید نیست بلکه چه از نظر جسمانی و چه از نظر اقتصادي و ملی داراي مضراتی است که اغلب به آنها واقف می باشند . در حالی که از قدیم الایام از گیاهان معطر ،گلها ومیوه هاي محصول همین مرز وبوم عصاره ها ونوشابه هائی تهیه گردیده و صدها سال است مورد مصرف مردم قرار گرفته است که نه تنها داراي ضرر وزیان نیست بلکه هم از نظر طعم وبو هم از نظر تقویت روحی و جسمی داراي مزایاي زیادي است . عرقیات حاصله از گیا هان ومیوه جات که موضوع بحث این طرح بوده وبراي سرمایه گذاري در تولید آن به روش صنعتی بجاي روش سنتی پیشنها داتی عرضه گردیده است از جمله این نوشابه ها است که امروزه جهان به فایده آن پی برده به طوریکه مصرف مواد اولیه آن چه به صورت دانه ، میوه وسبزینه وچه به صورت عصاره وعرقیات میرود که جاي خود را به طور جدي در سراسر نقاط جهان باز نماید.

معرفی محصولات

عرقیات گیاهی فراورده هایی هستند که از جوشانیدن یک گیاه و یا مخلوطی از گیا هان مختلف در برابر بخار آب وسرد کردن بخارات حاصله بدست آید. به عبارت دیگر عرقیات گیاهی به فراورده هائی گفته میشود که از تقطیر مواد فرار موجود در اندامهاي مختلف گیاهان همراه با بخار آب بدست می آیند . این اندام ها معمولا ماکول بوده و به شکل تازه نظیر بید مشک ، نسترن و گل محمدي ویا خشک نظیر نعناع ، آویشن و غیره می باشند . این محصول به عنوان طعم دهنده به مواد غذائی،دارو ونوشیدنی مورد مصرف قرار گرفته و در پاره اي از موارد اسانس آن پس از تخلیص در ساخت شیرینی جات بکار برده میشود .

ویژگیهاي محصول:

عرقیات محصولی است که از تقطیر مواد بدست می آید .لذا می بایستی داراي رنگ کاملا روشن بدون کدورت ، لرد و رسوب همراه باشد . وجود هر کدام از مشخصات ظا هري گفته شده می تواند نشان دهنده وجود یک عامل منفی در عرقیات باشد. عرقیات داراي بوي ویژه بوده و عمدتا از روي بوي عرقیات به نوع آنها پی می بر ند عرقیات از نظر خلوصبه دو دسته از نظر خلوص طبقه بندي می گردند .

عرقیات سنگین وعرقیات سبک :

مقدار اسانس و مواد معطر وموثر موجود در عرقیات درجه خلوص آن را نشان می دهد . مقدار اسانس موجود در عرقیات از 15 تا 30 درصد متغیر بوده و تغییرات آن نشان دهنده عرقیات درجه یک و درجه دو می باشد. نا گفته نماند که اخیرا با انجام مطا لعات و بالا رفتن آگاهی مردم در مورد مصرف گیا هان داروئی ضمن آنکه مصرف عرقیات می رود در استا ن هاي دیگر نیز افزایش یابد ،شرکت هایی در استان هاي ما زندران، اصفهان و شهرستان کاشان بوجود آمده اند که اقدام به تولید اسانس براي مصارف داروئی و صنایع غذائی نموده و امید است که از این طریق مصرف عرقیات نیز که حاصل دست دوم تولید اسانس اینگونه واحد ها می باشد بتواند جاي خود را در بازار باز کند .

انواع عرقیات

استفاده از گیا هان جوشیده از قدیم الایام و نیز شناخته شدن اثرات مثبت درمانی آنها وهمچنین استفاده از گیا هان در ساخت مواد غذائی موجب گردیده است که به تدریج انواع گیا هان مصرفی ونهایتا عرقیات و اسانس آنها شناخته شده و تعدادي از افراد که اغلب بصورت توارثی این تولید را ارائه می کنند به امر تولید عرقیات بپردازند . در حال حاضر از میان آنها 12 نوع عرقیات بیشاز همه مصرف داشته و مصرف کنندگان نسبت به خصو صیات آن ها آشنائی دارند

عمده این عرقیات عبارتند از :

-1 عرق گل محمدي یا گلاب

-2 عرق بید مشک

-3 عرق نسترن

-4 عرق بهار نارنج

-5 عرق نعنا

-6 عرق آویشن

-7 عرق خار شتر

-8 عرق شا طره

-9 عزق کاسنی

-10 عرق گاو زبان

-11 عرق زالزالک یا کیالک

-12 عرق طارونه

در میان عرقیات گفته شده عرق خار شتر بیشتر به مصرف داروئی خصوصا در مورد سنگ کلیه ، عرق نعنا و آویشن براي درمان در دهاي معده و سوئ هاضمه بکار برده می شود . عرقیات دیگري نظیرعرق شوید و بید نیز تولید می گردد که حجم آن ها زیاد مورد توجه نبوده و جزئ لیست بالا نیامده است .

شرایط واردات

با توجه به این که مصرف این کالا براي کشورهاي خارجی ناشناخته بوده واین کشور ها بجاي آن گیاهان داخلی و اسانس هاي آن ها از ترکیبهاي مختلف استفاده می نمایند و همچنین با توجه به این نکته که ایران خود تولید کننده اصلی این محصولات می باشد، این محصولات داراي واردات نمی باشند و شرایطی براي واردات این محصولات در نظر گرفته نشده است.

استانداردها

همان گونه که گفته شد متاسفانه بعلت غیر رایج بودن عرقیات تا کنون باستثنا گلاب به تدوین استاندارد مدونی خاص هر کدام از عرقیات نگردیده و فقط از نظر ویژ گیهاي میکرو بیو لوژیکی و شرائط تولید بهداشتی استانداردي براي اینگونه عرقیات بطور عموم تحت شماره 3545 نوشته شده است .درمورد گلاب نیز استاندارد ویژ گی هاي شیمیا یی و فراوري آن تخت شماره 737 تهیه گردیده و مورد مصرف صاحبان این صنعت قرار می گیرد .اصولا مواد اولیه اي که براي تولید عرقیات و گلاب مورداستفاده قرار می گیرد می بایستی از نظر کیفیت از مجراي صحیحی عبور نموده تا تولید کننده آن بتواند در را بطه با مواد اولیه از جنسمصرفی مطمئن باشد لیکن از آنجا که براي عرقیات استانداردي غیر از آنچه گفته شد نوشته نشده است، لذا شناخت مواد اولیه با کیفیت تقریبا به طور عموم از طریق استاد کاران این رشته انجام پذیرفته و به کار گاههاي تولید عرقیات توصیه می شود . نا گفته نماند که در میان مواد اولیه تنها در مورد آب مصرفی استاندارد لازم ،تهیه گردیده است که ویژگی آن مطابق با ویژ گی هاي آب آشا میدنی بوده وتحت شماره هاي 10530 و 1011 می باشد بقیه مواد داراي استاندارد خاص مواد اولیه نمی باشد .

در مورد استانداردهاي جهانی باید گفت که اصولا مصرف این کالا براي کشورهاي خارجی ناشناخته بوده واین کشور ها بجاي آن گیا هان داخلی و اسانس هاي آن ها از ترکیبهاي مختلف استفاده می نمایند . تنها در میان عرقیات گفته شده گلاب مورد مصرف کشور هاي عربی بوده که به عنوان معطرصادر می شود .

موارد مصرف و کاربرد

به طور کلی عرقیات معطر بیشتر براي مصارف داروئی و نوشیدنی هاي خوراکی به کار می رود که در

زیر به طور خلاصه توضیح داده شده است:

گلاب : مقوي اعصاب و قلب – پوست – نیکو ي رخسار

بیدمشک تقویت کننده قلب و معده ، ملین آرامبخش و خونساز است ضد سر درد و دردهاي عضلانی

نعنا :رفع اسهال و استفراغ معده ،باد شکن معالج بواسیر ،پیچ شکم

شوید هضم غذا - بدن انو اع چربی

کاسنی تب بر ، بیماري هاي کبدي و کلیوي ، سردي مقوي معده

شاتره : سردي ، مقوي ، تقویت کننده پوست ،آرام بخش، ضد خارش ، اشتها آور، صفرا بر برخی غدد

سلطانی با نشاء اپی تیلوم

بید : اثر قاطع ولی کند بر تبهاي مداوم دارد و خواب آور ، آرامشبخش ، رماتیسم، ضد یرقان

آویشن : هاضم غذا ، محرك قواي رئیسه ، ضددرد عادت ماهانه

برگ گردو : درمان درد مفاصل ، ضد دیابت ( قند )

بابونه : صفرا بر – مدر – بادشکن – اشتها آور – قاعده آور

پونه : ضد سرما خوردگی ، سرفه ،عفونت

خارشتر: خون و کبد ، سنگ کلیه و مثانه و سیاه سرفه طبیعت سرد دارد مدر قوي، تصفیه

بو مادران بواسیر، ضد عفونت ، سرماخوردگی درد شکم

کرفس : معده درد شکم ، تنگی نفس ، تقویت کننده

گزنه : خون ، کبد ، چربی خون و کلسترول ضد قند ، درمان بالا رفتن فشار

گاو زبان ، اعصاب و روان تنگی نفس، نشاط آور ، کلیه و مثانه ، مقوي ، نیکوي رخسار

نسترن : تقویت قلب و اعصاب ، رفع سردي دفع کرم روده ، درد معده ، سنگ کلیه و اسهال

زیره سبز : ضد چاقی ، چربی ، تنگی نفس ، باد شکن ، هضم غذا ، زیاد کننده شیر مادران

مرزه : درمان نقرس ، اسهال ، قلنج ، مقوي نیروي هاضمه ، نرمی استخوان

برگ چنار : بسیار سرد ، تب بر ، معالج تنگی نفس ، چاق کننده ، اعصاب و رعشه

چهار عرق گرم : ناراحتیهاي معده شکم ، هضم غذا تقویت کننده ، مفید به حال مسرودین

بهار نارنچ : آرام بخش ، ضد معطر ، مقوي اعصاب و قلب

تارونه : درد مفاصل ، خواب آور یسیار آرام بخش ، مسکن اعصاب

بررسی کالاهاي جایگزین و تجزیه و تحلیل آن بر مصرف محصول:

تمام عرقیات از جمله گلاب داراي خواص ویژه اي هستند که کالاي دیگري نمی تواند جاي گزین آنهادر شرایط معمول گردد . لیکن در پاره اي از موارد خود عرقیات جایگزین یکدیگر میشوند بدین ترتیب که به عنوان مثال عرق آویشن محصولی است که می تواند در ناراحتی هاي معده و دستگاه هاي هاضمه بجاي نعنا مورد استفاده قرار گرفته و یا شاطره به جاي عرق کاسنی به کار رود . لیکن مواد طبیعی دیگري که بتواند قابل جانشینی با کالاي مورد نظر باشد وجود ندارد . از نظر مصرف به عنوان نوشابه کالاي قابل جانشینی که براي بعضی از عرقیات نظیر شا طره می توان نام برد نوشیدنی هاي گاز دار آنهم بالنسبه می باشند که اقشار مختلفی ازافراد جامعه نیز که به خواص عرقیات واقفند یا از مضرات نوشابه هاي گاز دار آگاهی دارند ترجییا" نوشابه ها را جایگزین عرقیات نمی نمایند .

– اهمیت استراتژیکی کالا در دنیاي امروز

امروزه پیشرفت روز افزون علم پزشکی در دنیا و کشف آثار سوء ناشی ازبرخی داروهاي شیمیائی باعث افزایش مصرف گیاهان داروئی به جاي استفاده از داروهاي شیمیائی شده است .بدین منظور روز به روز بر اهمیت استفاده از گیاهان داروئی و عرقیات گیاهی به منظور درمان برخی امراض تاکید بیشتري میشود در کشور ایران که با توجه به شرایط مساعد آ ب و هوائی امکان رویش وکشت گیاهان داروئی کمیاب وجود دارد و از پیشینه تاریخی هزاران ساله اي در تولید داروهاي گیاهی و عرقیا ت معطر بر خوردار است امروزه به عنوان بزرگترین تولید کننده این عرقیات در دنیا مطرح وازاین حیث در دنیا پیشتاز است .

کشورهاي عمده تولید کننده و مصرف کننده محصول

مصرف کنندگان عمده گلاب ، علاوه بر ایران کشورهاي عربی حوزه خلیج فارس می باشند و عمده

تولید گلاب و سایر عرقیات معطر در ایران صورت می گیرد.

شرایط صادرات

گلاب علاوه بر مصارف داخلی ، به خارج کشور صادر می گردد و یکی از اقلام مهم صادرات غیر نفتی ایران محسوب می شود ،البته این محصول از نظر گمرك جمهوري اسلامی ایران جزء محصولات مجاز جهت صادرات قرار دارد.